Bereken het aanhaalkoppel dat nodig is om een gewenste boutvoorspanning te bereiken met T = K·D·F, voor metrische klasse 8.8/10.9/12.9 en SAE Grade 2/5/8 bevestigers.
Kies schroefdraadmaat, grade en smering. Koppel T = K·D·F ontwikkelt de gewenste voorspanning (standaard 75% van de proeflast).
Over deze tool
De Boutkoppel-calculator is een gratis bevestigingstool in je browser die het aanhaalkoppel geeft dat nodig is om een gewenste voorspanning (klemkracht) in een bout te ontwikkelen, met de korte-vorm koppel-spanningsrelatie T = K·D·F. Hierbij is K de wrijvingsfactor voor de toestand van de bevestiger, D de nominale diameter, en F de voorspanning. Kies een schroefdraadmaat, een grade of sterkteklasse, en een smeringstoestand. Alle berekeningen draaien lokaal in je browser.
De voorspanning is standaard een percentage van de proeflast: F = (voorspanning %) × At × σ_proof, waarbij At de spanningsdoorsnede van de draad is en σ_proof de proefsterkte van de grade — metrische klasse 8.8 gebruikt 580 MPa, 10.9 gebruikt 830 MPa, en 12.9 gebruikt 970 MPa (SAE Grade 2, 5 en 8 gebruiken 379, 586 en 827 MPa). Merk op dat de standaard ISO 898-1-proefspanning voor klasse 10.9 830 MPa is, niet de soms geciteerde 720 MPa. De wrijvingsfactor K weerspiegelt de wrijving: ongeveer 0,20 droog, 0,22 verzinkt, 0,16 licht gesmeerd, en 0,10 voor moly of was. Het koppel volgt als T = K·D·F en wordt gerapporteerd in zowel N·m als lbf·ft, naast de voorspanning in newton en pond-kracht. Je kunt de voorspanning ook direct in newton overschrijven.
Als uitgewerkt voorbeeld: een M10-bout klasse 8.8 (At = 58 mm², proef 580 MPa) aangehaald tot 75% van de proef heeft een voorspanning F = 0,75 × 58 × 580 ≈ 25.230 N; droog (K = 0,20) is het koppel T = 0,20 × 0,010 × 25.230 ≈ 50,5 N·m (ongeveer 37 lbf·ft). Dit zijn schattingen — de wrijvingsfactor varieert in de praktijk met ±25%, gebruik dus een gekalibreerde methode (hoek- of trekkrachtregeling) voor kritische verbindingen.
Veelgestelde vragen
Wat is de koppel-spanningsformule?
De korte-vorm relatie is T = K·D·F, waarbij T het koppel is, K de dimensieloze wrijvingsfactor (wrijvingstoestand), D de nominale boutdiameter, en F de gewenste voorspanning of klemkracht. Het is een benadering — de wrijvingsfactor varieert doorgaans met ongeveer ±25%, dus het schat de voorspanning eerder dan dat het die garandeert.
Hoe wordt de voorspanning bepaald?
Standaard stelt de tool de voorspanning in op een percentage (standaard 75%) van de proeflast van de bout: F = %·At·σ_proof, waarbij At de spanningsdoorsnede is en σ_proof de proefsterkte van de grade (8.8 = 580 MPa, 10.9 = 830 MPa, 12.9 = 970 MPa). Je kunt ook een exacte voorspanning in newton typen om dit te overschrijven.
Welke wrijvingsfactor K moet ik gebruiken?
K vangt de gecombineerde draad- en kopwrijving: ruwweg 0,20 voor kaal droog staal, 0,22 verzinkt, 0,16 licht geolied, en 0,10 voor molybdeensulfide- of wascoatings. Een lagere K betekent dat minder van het koppel verloren gaat aan wrijving, dus hetzelfde koppel levert meer voorspanning op.
Waarom is de proefsterkte van 10.9 hier 830 MPa?
De nominale proefspanning in ISO 898-1 voor sterkteklasse 10.9 is 830 MPa; een waarde van 720 MPa wordt soms onterecht geciteerd. Deze tool gebruikt de standaard 580 / 830 / 970 MPa voor klassen 8.8 / 10.9 / 12.9, zodat de voorspannings- en koppelwaarden overeenkomen met gepubliceerde bevestigerstabellen.